| تبليغات | X |
از اساتيد به نام موسيقي ايراني براي شما آهنگها و تصانيفي را انتخاب كرده ام كه به ترتيب براي شما ميگذارم.
۱.تصنيف گل پونه ها از زنده ياد ايرج بسطامي گوش دادن ...
۲. تصنيف آستان جانان از استاد شجريان و پرويز مشكاتيان گوش دادن ...
۳.تصنيف آستان جانان از استاد شجريان و پرويز مشكاتيان گوش دادن ...
۴.تصنيف آستان جانان از استاد شجريان و پرويز مشكاتيان گوش دادن ...
۵.دود و عود گروه نوازي (سموفنيك تهران) گوش دادن ...
۶.بيداد (گروه عارف) و استاد شجريان گوش دادن ...
۷.بيداد (گروه عاف) و استاد شجريان گوش دادن ...
۸.تصنيف چشم نرگس از استاد شجريان گوش دادن ...
۹.تصنيف بي تو بسر نميشود از استاد شجريان گوش دادن ...
۱۰.تصنيف بي تو بسر نيمشود از استاد شجريان گوش دادن ...
۱۱.تكنوازي تار از استاد شهناز گوش دادن ...
۱۲.همنواري تنبك و تار از استاد شهناز گوش دادن ...
۱۳.همنوازي تنبك و تار از استاد شهناز گوش دادن ...
۱۴.تصنيف ياد ايام از استاد شجريان گوش دادن ...
۱۵.تصنيف رسوا از استاد شجريان گوش دادن ...
۱۶.تصنيف از ايرج بسطامي گوش دادن ...
۱۷.تصنيف مرغ سحر از استاد شجريان گوش دادن ...
۱۸.چهار مضراب تمنا از استاد مشكاتيان گوش دادن ...
۱۹.تصنيف اي دل مجنون از استاد شجريان گوش دادن ...
۲۰.تصنيف یعنی چه؟ از ستاد شجريان گوش دادن ...
۲۱.زرد ملیجه استاد فرامرز پايور گوش دادن ...
۲۲.سنتور نوازي استاد فرامرز پايور گوش دادن ...
۲۳.سنتور نوازي استاد فرامرز پايور گوش دادن ...
۲۴.ليلي و مجنون از شهرام ناظري گوش دادن ...
۲۵. تصنيف از ايرج بسطامي گوش دادن ...
۲۶.تصنيف از ايرج بسطامي گوش دادن ...
۲۷.تصنيف از ايرج بسطامي گوش دادن ...
۲۸.گروه نوازي (گروه عارف) گوش دادن ...
۲۹.تصنيف از ايرج بسطامي گوش دادن ...
۳۰.بت چين از استاد شجريان گوش دادن ...
۳۱.جان جان از استاد شجريان گوش دادن ...
۳۲.تصنيف كيش مهر از شهرام ناظري گوش دادن ...
۳۴.تصنيف به ياد عارف از استاد شجريان گوش دادن ...
با سلام خدمت خوانندگان محترم وبلاگ سنتور:
از دی ماه سال 1384 وبلاگ سنتور با هدف بررسی مسائل پیرامون ساز سنتور و معرفی اساتید برجسته این ساز، به خصوص جناب استاد فرامرز پایور توسط اینجانب ایجاد شد. اصلی ترین مطالب این وبلاگ به معرفی آثار و بررسی زندگانی هنری استاد پایور اختصاص داده شد. شخصیتی که از دیدگاه اغلب کارشناسان و فعالان حوزه موسیقی کشور به عنوان یکی از شاخص ترین چهره های معاصر موسیقی ایران می باشند و بیشترین تاثیر را در سنتور نوازی معاصر داشته اند.
سعی شد در این مدت قطعات برجسته صوتی و تصویری اجراهای استاد، خاطرات افراد مختلف از اعضای گروه اساتید و همچنین فرهنگ و هنر تا شاگردان و صمیمی ترین دوستان استاد، ویژگی های شخصیتی استاد، سبک سنتور نوازی ایشان و ... صحبت شود و تمام تلاش بر این بود که وبلاگ سنتور، خلأ نبود سایت ویژه ای برای استاد پایور را تا حدی پر کند.
متاسفانه همان طور که می دانید، وبلاگ نویسی بر خلاف ظاهر ساده و آسان آن، کار دشوار و وقت گیری است که مشکلات خاص خود را دارد. از مشکلات آپلود کردن قطعات با اینترنت بسیار پر سرعت (!) در ایران گرفته تا تحمل از کار افتادن های سایت های تامین کننده فضا برای عکس و قطعات صوتی و تصویری و ... دوستانی که تجربه وبلاگ نویسی را دارند متوجه مشکلات گوناگون و همیشگی آن هستند.
دوستان بسیار زیادی در این مدت به وبلاگ سنتور سر زدند که نظرات آنها همواره راهنمای خوبی برای اینجانب در اداره وبلاگ بود. از دوستانی که به واسطه آشنایی با وبلاگ سنتور، علاقمند به موسیقی سنتی شده اند و بعضی ها هم ساز خود را سنتور انتخاب کرده اند، دوستانی که به واسطه مطالب وبلاگ، با استاد فرامرز پایور و کارهای بی نهایت ارزشمند ایشان آشنا شده اند، ... تا دوستانی که از نوشته های وبلاگ ناراحت شده و من یا آقای رائیجی را بی تکنیک و بی سواد نام نهاده اند. از همه این عزیزان ممنونم. امیدوارم اشتباهات و کمی و کاستی های وبلاگ را در طول این مدت به بزرگواری خودشان بر ما ببخشند و خود همت کند تا وبلاگ هایی همچون سنتور را درآینده ایجاد کنند.
این نوشته آخرین نوشته ام در وبلاگ سنتور است. دلایل مختلف و زیادی برای به پایان رساندن حضورم در وبلاگ سنتور دارم که با توجه به نزدیکی ایام نوروز و آغاز سال جدید و فصل بهار، صحیح نمی دانم که آنها را بیا کنم. خیلی علاقه داشتم که می توانستم بیشتر از این ها برای استاد پایور و در معرفی ایشان می نوشتم اما گردش روزگار اجازه ادامه وبلاگ سنتور را به من نمی دهد. وبلاگی که با عشق و علاقه آن را آغاز کردم و همراه با آقای رائیجی شب و روزهای زیادی با همه وجود برایش زحمت کشیدیم و تنها هدفمان در آن موسیقی ناب ایرانی بود. امیدوارم که در هدفمان موفق بوده باشیم و توانسته باشیم رضایت شما و علاقمندان موسیقی را جلب کنیم.
بعد از من وبلاگ سنتور را دوستان دیگری اداره خواهند کرد که امیدوارم در رسالتشان موفق باشند. دوست عزیزم، سنتور قدیم که از سنتورنوازان بسیار ماهر و موفق هستند و همین طور، آقای بهزاد شایانفر که از یاران همیشگی وبلاگ بوده اند. ضمناً احتمال دارد که آقای هیرمند حساس نیز که سابقه سنتور نوازی بسیاری دارند و از سواد موسیقایی بالایی نیز برخوردارند، به جمع نویسندگان وبلاگ اضافه شوند که از همه این عزیزان به خاطر قبول زحمت ممنون و سپاسگزارم.
در طول این مدت همراه همیشگی من در تهیه و تدوین مطالب، آقای حامد رائیجی بودند که بدون همکاری و یاری ایشان، هیچ گاه وبلاگ سنتور نمی توانست موفق باشد. بسیاری از قطعاتی صوتی و تصویری که در وبلاگ قرار گرفت، زحمت تبدیل و آپلود کردنشان با ایشان بود. همین طور تمامی کارهای گرافیکی وبلاگ و همین طور سایت چهارمضراب را ایشان انجام دادند و خلاصه این که بسیار زحمت کشیدند. وبلاگ سنتور باعث دوستی من با ایشان شد که مطمئنم این دوستی سال های سال، پایدار خواهد ماند. از ایشان بسیار سپاسگزارم و برایشان آرزوی موفقیت روز افزون دارم.
پیشاپیش آغاز سال 1386 هجری خورشیدی را به همه شما عزیزان تبریک می گویم و برای شما آرزوی سالی خوش، سرشار از موفقیت و کامیابی برای شما و خانواده محترمتان دارم. امیدوارم سال 86، سالی پربرکت برای موسیقی سنتی ایران عزیزمان باشد.
به امید روزی که پایور های دیگری در این سرزمین ظهور کنند ...
خدا نگهدار همه شما – محمد امین
سال ها پی روی مذهب رندان کردم / تا به فتوای خرد حرص به زندان کردم
من به سر منزل عنقانه به خود بردم راه / قطع این مرحله با مرغ سلیمان کردم
سایه ای بر دل ریشم فکن ای گنج روان / که من این خانه به سودای تو ویران کردم
توبه کردم که نبوسم لب ساقی و کنون / می گزم لب که چرا گوش به نادان کردم
در خلاف آمد عادت بطلب کام که من / کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم
نقش مستوری و مستی نه به دست من و توست / آنچه سلطان ازل گفت بکن آن کردم
دارم از لطف ازل جنت فردوس طمع / گرچه دربانی میخانه فراوان کردم
این که پیرانه سرم صحبت یوسف بنواخت / اجر صبریست که در کلبه احزان کردم
صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ / هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم
گر به دیوان غزل صدرنشینم چه عجب
سال ها بندگی صاحب دیوان کردم
موسیقی ما ، آن قدر که به شنونده ی خوب نیاز دارد به نوازنده نیاز ندارد .
اشاره :
آن چه در زیر می خوانید فشرده ی یک گفت و گوی رادیویی با استاد فرامرز پاپور در سال 1376 است .
متن کامل این گفت وگو را آقای سیامک بنایی از روی نوار بر روی کاغذ آورده و در اختیارما گذاشته اند .
ازایشان بسیار سپاسگزاریم .
استاد ، ابتدا می خواهیم نظرتان را در مورد نغمه های موسیقی ایرانی بدانیم . آیا به نظر شما این ها عینا از گذشته به زمان ما منتقل شده اند ؟
پیش ازهرچیز باید بگویم که من یک نوازنده و موسیقی دان هستم ، نه یک محقق . به این سوال شما قاعدتا یک محقق موسیقی باید جواب بدهد . این که این نغمه ها از کجا آمده ، چگونه به ما رسیده و هر کدام مربوط به چه دوره ای است ، نیاز به تحقیق ، مطالعه و ریشه یابی دارد . به هر حال تا آنجا که من می دانم ، آن چه که امروز به دست ما رسیده ، موسیقی اصیل ما است . این را اضافه کنم که هر چقدر به مرکز ایران نزدیک شویم ، این موسیقی اصیل تر می شود . چرا که موسیقی رایج در کردستان و کرمانشاه غالبا همان موسیقی رایج در عراق است ؛ موسیقی رایج در بلوچستان در واقع همان موسیقی رایج در پاکستان است ؛ موسیقی متداول در شرق خراسان ، به موسیقی افغانستان نزدیک است و موسیقی آذربایجان شرقی با موسیقی قفقاز قرابت دارد . هر چه به مرکز ایران ، مثلا اصفهان و اطراف آن نزدیک می شویم ، به موسیقی ایرانی اصیل تری می رسیم . تا سندی در دست نباشد ، نمی توان درباره ی موسیقی گذشته ی ایران داوری کرد .
آیا موسیقی های غیر ایرانی یا موسیقی نواحی مختلف ایران بر موسیقی سنتی ما اثر گذاشته اند ؟ شما مقوله اصالت را در موسیقی چگونه تفسیر می کنید ؟
تا وقتی که پای موسیقی غربی و رسانه های گروهی به این کشور باز نشده بود ، می توانیم بگوییم آنچه در زمینه ی موسیقی ساخته می شد ، اصالت داشت ؛ چرا که ریتم و ملودی آن را در هیچ کجای دنیا نمی توانستید پیدا کنید . اصالت ، یک کیفیت و مربوط به یک جای خاص است و نظیر آن را در جای دیگری نمی توان پیدا کرد . ورود موسیقی غربی و انواع نوار و صفحه ی موسیقی غیر ایرانی و گسترش رادیوو تلویزیون و وسایل ارتباط جمعی، روی هنرمندان ایرانی – چه در مرکز و چه در شهرستان ها – اثر گذاشت و اصالت موسیقی ما را به تدریج خدشه دار کرد . البته عده ای از هنرمندان موسیقی سعی کردند این اصالت را حفظ کنند و مانع از بین رفتن آن شوند .
شما شاگرد استاد ابوالحسن صبا هستید و ایشان شاگرد میرزا عبدالله بوده اند . به اعتبار همین رابطه و به دلیل آشنایی و حشر ونشر با استادان قدیمی و آگاهی از نظریات آنها در مورد چگونگی انتقال ملودی های موسیقی سنتی از طریق میرزا عبدالله به دیگران چه نظری دارید ؟ آیا این نغمه ها بدون اعمال سلیقه و اعمال نظر شخصی منتقل شده اند ؟
حقیقتش را بخواهید من نمی دانم . وقتی که پیش مرحوم صبا کار می کردم ، این بحث ها مطرح نبود . موضوع مورد علاقه ی ما در آن دوران ، فراگیری و درک مطلب ایشان بود . تا جایی که به خاطر دارم ، استاد صبا یک دوره ردیف میرزا عبدالله را برای سه تار به نت نوشته بودند که کتاب ارزشمندی بود و متاسفانه مفقود شد . در این که میرزا عبدالله استاد بی نظیر ردیف موسیقی بوده است ، شکی نیست . به همین دلیل هم بسیاری از بزرگان موسیقی ، یعنی استادان قبلی ما ، پیش میرزا عبدالله کار کرده اند . آقا حسین قلی و درویش خان از شاگردان او بوده اند . از همین جا معلوم می شود که میرزا عبدالله موسیقی خوب و اصیل در اختیار داشته است . از میان این بزرگان تنها حسین خان اسماعیل زاده بود که پیش میرزا کار نکرده است . حسین خان کمانچه می زد و در موسیقی به اصطلاح مجتهد بود . کسانی که برای فراگیری تار و سه تار پیش میرزا عبدالله می رفتند ؛ یک دوره هم پیش حسین خان کار می کردند . البته این بحث ها بیشتر مربوط به مرکز می شود . اگر ازمرکز دور شوید می بینید ردیف های دیگری هم وجود دارد . مثلا در اصفهان مطالب زیادی هست و چیزهایی را که در تهران می گویند قبول ندارند شاید هم حق بجانب آن ها باشد ؛ چون مرکزیت ما آنجا بوده است . آن ها ردیف هایی دارند که استاد کسایی بخشی از آن ها را اجرا و ضبط کرده اند . من نواری از این اجراها در منزل یکی از دوستانم شنیدم و دیدم که اختلاف آن زیاد است . هم اسامی گوشه ها خیلی زیاد است و هم مطلب خیلی فرق می کند . این ها را نمی شود نادیده گرفت . مطالب این ها خیلی بیشتر و پرمحتوا تر از موسیقی ای است که ما در تهران داریم . به هر حال ، این تصور که میرزا عبدالله مطلب را گفته و قضیه تمام است ، صحیح نیست . قطعا آن چه را که ایشان گفته اند ، مورد احترام است و باید ثبت شود ، فرا گرفته شود و بسط داده شود .
موسیقی سنتی ایران چگونه از موسیقی نواحی مختلف ایران تأثیر پذیرفته است؟
این تأثیر پذیری حتما بوده است . شما در ردیف مرحوم صبا هم که معاصر ما بودند و بیشتر فعالیت شان آهنگ سازی بوده است ؛ این تأثیر پذیری را می بینید : دیلمان ، امیری ، صدری – که روی منبر می خوانند – یا شهابی نمونه هایی هستند که ایشان از موسیقی نواحی وارد ردیف خود کرده اند . مسلما در قدیم هم همینطور بوده است . حتی در ردیف میرزا عبدالله هم که موسیقی خالصی داشته ، مثلا شوشتری یا بختیاری وجود دارد . این ها ساخته ی او نبوده اند و همان طور که از اسمشان پیداست ، نام محل هستند و از نواحی ایران آمده اند . استادان موسیقی ما در آن دوره به نقاط مختلف ایران می رفتند و مطالبی را جمع آوری می کردند و به ردیف خودشان اضافه می کردند . این مطالب ، هم از لحاظ تکنیک و هم از لحاظ محتوا قوی و تازه بودند و موجب غنی تر شدن موسیقی ما می شوند . بنابراین ، غنای امروز ما مدیون زحمات و تلاش های استادان قدیمی ما است . اگر ردیف میرزا عبدالله را با ردیفی که مرحوم معروفی جمع آوری کرده اند ، مقایسه کنید می بینید که مطلب ایشان دو – سه برابر ردیف میرزا عبدالله است و اصلا با هم قابل مقایسه نیستند .
تنوع و گسترش ابزارها و امکانات شنیدن انواع مختلف موسیقی ، باعث آشنایی با فرهنگ های مختلف می شود . چنین امکاناتی را در زمینه ی موسیقی ، مثبت ارزیابی می کنید ؟
این جبر زمان است و نمی شود از آن اجتناب کرد . گسترش و تحول ارتباط های فرهنگی اجبارا به موسیقی هم سرایت می کند که امری لازم و ضروری هم هست . در کشورما از ابتدای عمومی شدن موسیقی – که از دوره ی قاجار آغاز شده است – احتمالا چند نفری به طور خصوصی دور هم جمع می شدند و موسیقی می شنیدند . بعدها که موسیقی عمومیت بیشتری پیدا می کند و بر تعداد علاقمندان آن اضافه می شود ، دیگر نمی توان همان موسیقی را که برای 4 نفر زده می شود ، برای 40 تا 400 نفر زد . به عبارت دیگر ، شیوه های اجرای موسیقی متحول می شود . نکته ای که من می توانم عرض کنم این است که اگر این تحولات بر مبنای حفظ اصالت موسیقی ایرانی باشد ، موجب پیشرفت آن خواهد شد و اگر دائما از موسیقی غربی اقتباس کند و از موسیقی اصیل ایرانی منحرف شود ، به آن صدمه خواهد زد . کسانی که در پی نو آوری و ایجاد تحول در موسیقی هستند ، باید ردیف موسیقی ایران را خوب بدانند ، استعداد ، ذوق و دانش موسیقی داشته باشند ، موسیقی غربی را خوب بشناسند تا بتوانند طوری از آن استفاده کنند که به موسیقی ما لطمه نزند . این کار آسانی نیست و صلاحیت و معلومات زیادی می خواهد . نکته ی مهمتر این است که ما قرن ها موسیقی نداشتیم و نسل های گذشته ، و حتی نسل امروز ما ، از موسیقی بی اطلاع بوده اند و هستند . موسیقی علاوه بر این که باید برای مردم لذت بخش باشد ، باید جنبه های آموزش هم داشته باشد ؛ یعنی نسل های آینده را باید با جنبه های آموزشی موسیقی طوری ترتیب کرد که بتوانند درک بیشتری از موسیقی خود پیدا کنند .
نقش ردیف موسیقی در آموزش موسیقی دان ایرانی چیست ؟
ردیف موسیقی ایرانی برای یادگرفتن موسیقی است نه برای اجرا . یاد گرفتن ردیف برای کسی که می خواهد موسیقی ایرانی را بیاموزد ، در حکم یاد گرفتن الفبای فارسی برای کسی است که می خواهد زبان فارسی را بیاموزد . موسیقی دان ایرانی حتما باید بر ردیف مسلط باشد و به قول معروف ، ردیف باید برایش ملکه باشد .
از ردیف موسیقی ایران روایت های مختلفی وجود دارد . نظر شما در مورد این اختلاف روایت ها چیست ؟
استادانی مثل میرزا عبدالله ، آقا حسین قلی یا حسین خان اسماعیل زاده ، اولین افرادی بودند که در دوره ی قاجار به تدریس موسیقی ایرانی پرداختند . می گویند میرزا عبدالله و آقا حسین قلی ردیف را از آقا علی اکبر فراهانی آموخته اند ؛ اما آنها به دلیل ذوق و استعدادی که داشتند ، چیزهایی را هم به ردیف اضافه کرده اند . البته می گویند میرزا عبدالله همان چیزی را که یاد گرفته ، عینا تعلیم می داده و چیزی اضافه نکرده است . آقا حسین قلی احتمالا این را درک می کرده که موسیقی ایرانی باید در عین داشتن اصالت ، ویژگی هایی هم داشته باشد تا بتواند مردم را جذب و علاقمند کند. بنابراین ، قطعه ای که به نام خوارزمی ساخته ، و یا قطعه های تند و تیزی که ساخته ، به همین علت بوده است . محمدصادق خان سرورالملک ، سنتور نواز دوره ی قاجار هم هنرمند با استعداد و نو آوری بوده و تکه ها و قطعه های زیبایی از او به یادگار مانده است . در همین ردیف میرزا عبدالله و آقا حسین قلی قطعه های مختلفی به نام محمد صادق خانی ، سرورالملک و امثال این ، از او باقی مانده و نشان می دهد که این استاد هم احساس می کرده که موسیقی نبایدایستا باشد و چیزهای تازه ای باید در آن ایجاد شود . آقا حسین قلی و درویش خان هم همینطور بوده اند . شما بهتر می دانید که درویش چه نوآوری هایی داشته و چه چیزهای تازه ای آورده بود . بنابراین ، هر کدام از این استادان در مکتب خاصی تعلیم دیده اند و آموخته های آن ها متفاوت بوده است . در آن زمان ، سازمان یا تشکیلاتی وجود نداشت که این ردیف ها را گردآوری و تدوین ، یا به اصطلاح یک کاسه کند . در دوره ی مرحوم دکتر برکشلی جلساتی به همین منظور تشکیل شد که متأسفانه به نتیجه نرسید و قرار شد که تمام ردیف ها را به همان صورتی که هست ، چاپ و منتشر کنند و درباره ی میزان اصالت آن ها بعدا تصمیم بگیرند .
چرا گروهی معتقدند که ردیفی که آن ها در دست دارند ، اصیل تر است ؟
اگر ثابت شده باشد که ردیف مورد نظر آن ها اصیل تر است ، بهتر است که آن ها را یاد بگیرند و بر مبنای همان اصالت ، نوآوری کنند . اما این که کدام یک اصیل تر است ؛ به نظر من تا قبل از هجوم موسیقی غربی به ایران ، آنچه در دست بوده ، موسیقی اصیل بود و فرق نمی کرد که چه کسی درس می داده ؛ فقط شکل شان متفاوت بود .
اگر نغمه ای بر اساس ویژگی موسیقی سنتی ایران ساخته شود و به مجموعه ی این موسیقی اضافه شود ، آیا می توانیم این نغمه ها را جزو ردیف موسیقی ایران محسوب کنیم ؟
جزو ردیف نمی توانیم حساب کنیم . ردیف ، مجموعه ی گوشه هایی است که یک استاد آن ها را به نام خودش ، با تکنیک خودش ، با قدرت خودش و با تجربه و معلوماتی که کسب کرده ، اجرایا عرضه می کند .
موسیقی سنتی ایران با سازهایی نواخته می شود که متناسب با امکانات خود ، توانایی بیان ویژگی های این موسیقی را دارند . آیا نوع ساز در شکل ردیف تأثیر داشته است ؟
بله ، اگر چه مطالب یکی است ، اما نوع زدن و اجرا در سازهای مختلف متفاوت است . ردیف تار و سنتور با ردیف نی و کمانچه اختلاف زیادی دارد . در کمانچه ، کمان می کشند و تحریر را با انگشت می دهند و در ستنور مضراب می زنند . ردیف آوازی از دنیای دیگری است . در سازهایی مثل تار و ستنور ، اختلاف خیلی زیاد نیست ؛ چون هر دو مضرابی هستند . البته می دانید که مرحوم برومند گاه با تار و گاهی با سه تار ، هم آواز درس می دادند ؛ هم کمانچه ، هم نی و هم سنتور. خدا رحمتشان کند ، ایشان نابینا بودند و نمی توانستند ببینند که شاگرد چه طور می نوازد و چه می کند . نمی خواهم از ایشان انتقاد کنم ، چرا که برای حفظ و اشاعه ی ردیف زحمت می کشیدند ؛ اما با یک ساز نمی شود ردیف را برای سازهای دیگر آموزش داد .
در مورد کتابهای آموزش سنتور و سابقه ی آن ها چه نظری دارید ؟
اولین کتاب را در این زمینه مرحوم ابوالحسن صبا نوشتند که همان دوره های آموزش سنتور است و هنوز هم رواج دارد و ارزشمند است . یک کتاب هم مرحوم حسین صبا – که نسبتی با استاد صبا نداشتند – نوشتند به نام خود آموز سنتور . من هم کتاب هایی را در این زمینه تألیف و منتشر کرده ام . کتاب های دیگری هم منتشر شده اند که من آن ها را ندیده ام .
گروهی معتقدند که موسیقی ایرانی را صرفا باید از طریق گوش وبه اصطلاح « سینه به سینه » آموخت و نیازی به آموزش این موسیقی به وسیله ی نت نیست . شما با این موافقید ؟
این عقیده در زمان خودش درست بود ، ولی امروز کسی را نمی توان پیدا کرد که صبح تا شب پای ساز استاد بنشیند و سینه به سینه کار کند . شرایط تاریخی و اجتماعی ، زمانی ، چنین شیوه ای را می طلبید ؛ اما امروز با تحولات و پیشرفت هایی که رخ داده ، با پیدایش رادیو ، تلویزیون ، نوار کاست ، نوار ویدئو ، لوح فشرده ( سی دی ) ، اجرای کنسرت و امثال آن نمی شود موسیقی را از طریق گوش یاد گرفت . البته در مرحله ی خاصی آموزش باید سینه به سینه باشد ، اما این مرحله بعد از فراگیری موسیقی از طریق نت و آشنایی با تکنیک ها و استخوان بندی مطالب است . در دوره ی عالی ، شاگرد باید در حضور استاد ، شگردهای کار را یاد بگیرد . بنابراین ، شروع کار باید با نت باشد تا موسیقی مان حفظ شود و از بین نرود و در مرحله ی بعد ، سینه به سینه باشد . روش صرفا سینه به سینه این اشکال را دارد که در اثر گذشت زمان و دخل و تصرف ها و اعمال سلیقه ها ، موسیقی ما را دچار و تحریف می کند ، یا از بین می برد . بسیاری از آثار موسیقی ما به علت تکیه بر همین شیوه از بین رفته اند . اگر این آثار توسط اشخاصی که آن ها را ساخته بودند ، ثبت و ضبط می شدند ، امروز ما بسیار غنی بودیم و مطالب زیادی داشتیم که می توانستیم روی آن ها کار کنیم . همین تصنیف های عارف و شیدا که من از قول مرحوم دوامی گردآوری و نت کرده ام ، امروز در دست همه ی علاقه مندان هست و هر استفاده ای که بخواهند ، می توانند از آن ها بنمایند .
نظرتان درباره ی مخاطبان و دوستداران موسیقی چیست ؟ چه توصیه ای برای آن ها دارید ؟
می گویند مستمع ، صاحب سخن را بر سر ذوق آورد . موسیقی ما آن قدر که به شنونده ی خوب نیاز دارد ، به نوازنده نیاز ندارد . شنودنده ی خوب و فرهیخته باعث پیشرفت موسیقی می شود و من را وادار می کند تا بروم و کار کنم و مطلب خوب و تازه ای برای او اجرا کنم . متأسفانه بسیاری از مخاطبان موسیقی ما ، موسیقی خوب را نمی شناسند . موسیقی هر چه سست تر و بی مایه تر باشد ، بیش تر و راحت تر پذیرفته می شود . مردم باید بتوانند موسیقی خوب را تشخیص دهند و بدانند که موسیقی را چطور باید گوش کرد و چه طور از آن لذت برد . این مسئله نیاز به آموزش و برنامه ریزی اساسی دارد و از مدرسه باید شروع شود . خانواده ها هم باید در این زمینه سهمی به عهده بگیرند و بخشی از اوقات فراغت بچه ها را به آموزش موسیقی اختصاص دهند . موسیقی دان ها و آهنگ سازهای ما هم باید همت کنند و با استفاده از مبانی موسیقی اصیل ایرانی ، آثاری را بسازند و عرضه کنند که مهیج و پر تحرک باشند و برای مردم جاذبه داشته باشند .
منبع : فصل نامه ی موسیقی ماهور – سال اول شماره ی 2 ، زمستان 1377 .
مطالب دانشنامه آزاد ویکی پدیا در مورد استاد مشکاتیان
سنتور مشکاتیان و ضرب زنده یاد فرهنگفر در دستگاه سه گاه
تصنیف شیدایی با صدای محمد رضا شجریان
تکنوازی سنتور در گوشه های بیداد، راجع، عشاق و لیلی و مجنون
تصنیف یاد باد با صدای محمد رضا شجریان
چند نکته جهت نگهداری سنتور:
1) هنگامی که قصد بیرون آوردن سنتور از جعبه اش را دارید گوشی های آن را به هیچ وجه نگیرید. سعی نمایید با یک دست کلاف سمت چپ و با دست دیگر زیر سنتور را بگیرید.
2) هنگام تمرین روی سیم های سنتور دست نگذارید تا هم فشار روی سیم ها وارد نشود و هم این که گرمای دست، اثرات نامطلوب بر سیم و در نتیجه بر کوک سنتور نگذارد.
3) پس از تمرین سنتور را در جعبه اش قرار دهید تا در معرض گرد و غبار قرار نگیرد و از زنگ زدن سیم ها جلوگیری شود و همچنین کوک آن محفوظ بماند.
4) سعی کنید از سرد و گرم شدن سنتور جلوگیری کنید. زیرا هوای سرد و گرم (بخصوص سرد) باعث خارج شدن کوک و اثرات نامطلوب دیگری روی ساز می گردد.
5) هنگام تمرین می توان در زیر سنتور – کلاف بالایی – شیء قرار داد تا تسلط کافی روی ساز داشته باشید. برای این کار جعبه مضراب بهترین وسیله پیشنهادی است. سعی کنید از اشیاء خشن استفاده نکنید تا آسیبی به ساز نرسد.
6) گاه جعبه های سنتور چند میلیمتری بزرگتر از سنتور است و زمان حمل آن با مشکل رو به رو می شویم. برای این که سنتور در جعبه ثابت بماند و تکان نخورد، مقداری مقوا یا شییء مناسب در قسمت خالی بین قاعده کوچک و جعبه قرار می دهیم تا سنتور آسیب نبیند و از کوک خارج نگردد.
7) برای حمل ساز در روزهای بسیار سرد، جعبه سنتور را در درون کاوری مخصوص از برزنت یا پلاستیک ضخیم قرار می دهیم تا در کجاورت هوای سرد واقع نگردد و از کوک خارج نشود.
8) زمان حمل ساز انگشت اشاره خود را در قسمت درب جعبه می گذاریم تا اگر به دلایلی در جعبه باز شد، سنتور از درون جعبه رها نشود.
9) زمانی که سنتور را از جعبه اش خارج کردید بلافاصله شروع به نواختن نکنید. زیرا چند دقیقه سنتور باید در هوای آزاد قرار بگیرد تا به اصطلاح به هوا عادت کند.
10) پس از تمرین، مضراب را در درون جعبه قرار دهید تا از شکستن آن جلوگیری شود.
منبع: برگرفته از کتاب آموزش کوک سنتور، نوشته قدرت ا... ستایش، انتشارات سرود
دوستانی که مایل به همکاری با وبلاگ سنتور به عنوان نویسنده بوده و ساز تخصصی شان سنتور می باشد، لطفاً با اینجانب محمد امین توتونچیان از طریق ایمیل مقابل تماس بگیرند:
موسيقي آكادميك و آموزش از روي متدهاي مكتوب امريست رايج در حوزه آموزش موسيقي كه به واسطه افرادي چون علينقيوزيري، صبا، خالقي و ... وارد شد.
از آن سالها به بعد افراد مختلفي با روشمند كردن موسيقي براي سازهاي مختلف روشهايي را ابداع كردند و آموزش آن سازها را منوط به يادگيري آكادميك و نتنويسي و نتخواني دانستند. سنتور يكي از اين سازهاست كه در ابتدا به واسطه صبا و بعد فرامرز پايور داراي روش شد و بهتدريج افراد مختلفي كتابهاي آموزشي براي اين ساز نوشته و منتشر كردند.«دستور سنتور» جديدترين كتابي است كه به همت حسين پرنيا، نوازنده سنتور و آهنگساز در اين زمينه منتشر شده است كه شامل دو بخش كلي تئوري و عملي است. در بخش تئوري طبق معمول مولف به تعريف واژههاي اساسي در تئوري موسيقي پرداخته است و هنرجويان را با ساختمان ساز سنتور آشنا كرده است.در بخش عملي ابتكار جالبي از سوي پرنيا طراحي شده و آن شركت دادن هنرجو در تكميل تاليف اين كتاب و بردن او در وادي انديشه است به نحوي كه صفحاتي خالي تعبيه شده تا هنرجو نظراتش را بنويسد يا آراهنگي يا نتي كه نوشته است را در كتاب درج كند. دستور سنتور با آشنايي با نتهاي ساده و ملوديهاي ساده آغاز و رفتهرفته دشوارتر و تخصصيتر ميشود.
منبع: تهران امروز
با عرض سلام خدمت خوانندگان محترم وبلاگ سنتور
متاسفانه پس از نوشتن مقاله جهت بزرگداشت استاد پایور در ۲۱ بهمن و قرار دادن آن در وبلاگ، شاهد قرار گرفتن این مقاله در بعضی روزنامه ها و سایت ها و وبلاگ ها بدون منبع نوشته بودم. تعدادی از دوستان علت سکوت من را پرسیده بودند که باید در پاسخ این عزیزان بگویم، مهم ذکر نام استاد پایور و معرفی شخصیت هنری این استاد بزرگ بود. ذکر نام من یا وبلاگ سنتور مسئله ای مهمی نبود. مهم معرفی استاد پایور بود و از این بابت خوشحالم. امیدوارم تواسته باشم با این نوشته ذره ای از زحمات بی نهایت ارزشمند استاد پایور را پاسخ داده باشم.
برای استاد پایور آرزوی سلامتی و رهایی از بند بیماری دارم.
محمد امین
1- پیش در آمد همایون ساخته فرامرز پایور
2- مقدمه همایون ساخته فرامرز پایور
3- قطعه ای در سه گاه ساخته فرامرز پایور
4- قطعه ای برای سه تار و ارکستر (ماهور) ساخته احمد عبادی
5- زرد ملیجه (دشتی) ساخته ابولحسن صبا
6- برنامه ای در ابوعطا ساخته فرامرز پایور
7- دخترک ژولیده (چهارگاه) ساخته علینقی وزیری
8- رنگ ناز (چهارگاه) ساخته فرامرز پایور
9- ژیلا (بیات اصفهان) ساخته جواد معروفی
نوازندگان گروه پایور:
فرامرز پایور، سنتور رحمت الله بدیعی، کمانچه هوشنگ ظریف، تار
پروین صالح (ظریف)، قیچک پروین شکالور، قیچک حسین فرهادپور، قیچک
محمد دلنوازی، رباب محمد اسماعیلی، تنبک حسن ناهید، نی
حسن منوچهری، بربط
لینک دانلود قطعات:
* برای رعایت حقوق ناشر، قطعات با کیفیت 16 kbps می باشند.
عکسی از ارکستر فرهنگ و هنر به رهبری استاد پایور:
پوستری از استاد پایور:
کنسرت حافظیه شیراز
محمدرضا لطفی : تار
ناصر فرهنگفر : تنبک
سال اجرا : 1355 / سال انتشار : 1377
در ازل پرتو حسنت زتجلی دم زد
عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد
(راست)
جلوه یی کرد رخش دید مَلَک عشق نداشت
عین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد
(پروانه)
عقل می خواست که از آن شعله چراغ افروزد
برق غیرت بدرخشید و جهان بر هم زد
(روح افزا و تحریر بوسلیک و سپهر فرود به همایون)
مدعی خواست که آید به تماشا گه راز
دست غیب آمد و بر سینه نامحرم زد
(قرچه)
دیگران قرعه قسمت همه بر عیش زنند
دل غمدیده ما بود که هم بر غم زد
(4.بیات عجم، 8.جامه دران)
جان علوی هوس چاه زنخدان تو داشت
دست در حلقه آن زلف خم اندر خم زد
(نغمه)
( حافظ-غزلیات )
امشب زغمت میان خون خواهم خفت
وز بستر عافیت برون خواهم خفت
(طرز)
باور نکنی خیال خود را بفرست
تا در نگرد که بی تو چون خواهم خفت
(طرز)
( حافظ-رباعیات )
عشق و شباب و رندی مجموعه مراد است
چون جمع شد معانی گوی بیان توان زد
(رضوی و تحریر جوادخانی برگشت به راست پنجگاه)
( حافظ-غزلیات )
پرورده عشق شد سرشتم
بی عشق مباد سر نوشتم
(لیلی و مجنون)
یا رب! به خدایی خداییت
وانگه به کمال کبریاییت
(لیلی و مجنون)
از عمر من آنچه هست بر جای
بستان و به عمر لیلی افزای
(لیلی و مجنون)
( نظامی- لیلی و مجنون )
دلا یک دم رها کن آب و گل را
صلای عشق در دل لعل دل را
(نیریز)
زنور عشق شمع جان بر افروز
رموز عشق از جانان بیاموز
(نیریز)
چو داوود آیت سرگشتگان خوان
زبور عشق بر آشفتگان خوان
(نیریز)
نتایج نظرسنجی آخر وبلاگ سنتور در مورد قطعات موجود در کتاب هشت آهنگ استاد پایور به شرح زیر می باشد:
پوپک (دشتی) 30%
فرپرک (دشتی) 5%
ضربی حسینی (شور) 16%
خوارزمی (ماهور) 3%
ترانه (ماهور) 3%
پیش زنگوله و زنگوله (چهارگاه) 4%
پرواز (چهارگاه) 8%
فریبا (دشتی) 25%
قطعه فریبا در این کتاب که اجرای آن نیاز به تمرکز زیادی دارد با الهام از قطعات پیانو و کلاً به گونه ای متفاوت با قطعات مرسوم سنتور، ساخته شده است. لازم می دانم توضیح استاد پایور را در مورد این قطعه در این جا بیان کنم:
این آهنگ با الهام از قطعه های ساده مخصوص پیانو ساخته شده است. به ترتیبی که دست راست پایه می گیرد و دست چپ آهنگ را اجرا می کند. از آن جا که در بعضی از سنتور ها، ممکن است سیم های زرد صدای بیشتری از سیم های سفید داشته باشند، و چون معمولاً دست چپ ضعیف تر از دست راست است، قطعه باید طوری اجرا شود که، صدای ملودی ها کاملاً به گوش برسد و صدای پایه ها موجب ابهام اصل آهنگ نشوند. برای این منظور کافی است که مضراب های دست راست کمی ضعیف تر زده شوند و برعکس، مضراب های دست چپ محکم تر اجرا شوند. ضمناً در این آهنگ برای هر سیاه یک ضربه زده می شود و ریز اصلاً وجود ندارد. این قطعه به طور کلی خارج از تکنیک متداول سنتور نوازی است؛ ولی برای تنوع در قطعه های ساخته شده برای سنتور و نیز برای علاقه متدان به این نوع کار که در حقیقت اجرای دو ملودی مختلف با مضراب های دست چپ و راست است،شاید در آینده بتواند پایه و ملاک عمل قرار گیرد.
فرامرز پایور
کتاب هشت آهنگ را موسسه فرهنگی-هنری ماهور در سال 1377 منتشر کرده است.
پروژه موسيقي جاده ابريشم: از شكلگيري تا امروز
براي حدود 2000 سال، جاده ابريشم (شبكه ارتباطي- تجاري بين آسياي شرقي و درياي مديترانه) مهمترين كانال جهت گسترش و تبادل عقايد، مذاهب و عناصر فرهنگي بين ملل آسيايي و اروپايي بودهاست.
از طريق اين مسير نهتنها محصولاتي نظير ابريشم، ادويهجات، كاغذ، سفال و ... از شرق به غرب و در مقابل شيشه، طلا، نقره و فلز از غرب به شرق انتقال مييافت، بلكه كانال مهمي جهت تبادل و گسترش دانش و هنر نظير طب، علوم، رياضيات، موسيقي و ... بين تمدنهاي مختلف بود.
اين تبادلات تجاري، فرهنگي و مذهبي از حدود 500 سال قبل از ميلاد مسيح آغاز شده و تا 1500 سال پس از ميلاد ادامه داشته و موجب تاثيرگذاري و نفوذ تمدن شرق و غرب بر روي هم شدهاست كه اثرات آن تا امروز نيز ادامه داشتهاست.
پروژة موسيقي جاده ابريشم اولين بار توسط يويوما بزرگترين و معروفترين ويولنسلنواز قرن معاصر پيشنهاد شد. وي در رابطه با چگونگي شكلگيري ايده اوليه جاده ابريشم ميگويد: "در طول سفرهاي متعددي كه به نقاط مختلف دنيا داشتم، همواره عقايد، مذاهب و فرهنگهاي قدرتمندي كه توانسته بودندكشورهاي صاحب تمدن چندين هزارساله را تحت تاثير قرار دهند مرا شگفتزده ميكرد و همواره ميانديشيدم كه چگونه ميتوان از تلفيق و تركيب موسيقي فرهنگها و تمدنهاي مختلف به صداهاي جديدي دست يافت".
در سال 1998 يويوما ايده تشكيل پروژه موسيقي جاده ابريشم را ارائه داد. اصليترين و مهمترين هدف اين طرح تبادل فرهنگي ميان كشورهاي صاحب تمدنِ حاشيه جاده ابريشم و كشورهاي اروپايي، از طريق برگزاري كنسرت، فستيوال، نمايشگاه، مَستركلاس، ضبط، انتشار و به وجود آوردن آثار جديد موسيقايي بود.
پس از شكلگيري هسته اوليه، اهداف اجرايي موسيقي در پروژه جاده ابريشم به سه شاخه اصلي تقسيم شد: (1) توليد كارهاي جديد موسيقايي توسط آهنگسازان جاده ابريشم (2) تمركز بر قطعات سنتي و بومي هر منطقه و كشور (3) آهنگسازي توسط موسيقيدانان مغرب زمين با الهام از فرهنگ و تمدن كشورهاي حاشيه جاده ابريشم.
در سال 1999 توسط يك هيئت نظارت، تحقيق و بررسي، براي مرحله اول 16 نفر از بهترين موسيقيدانان و آهنگسازان كشورهاي ايران، چين، آذربايجان، ازبكستان، مغولستان و تاجيكستان به عنوان كشورهاي صاحب تمدن ِحاشيه جاده ابريشم جهت عضويت در آنسامبل جاده ابريشم برگزيده شدند. در ژانويه سال 2001 نيز هيئت نظارت، تحقيق و بررسي، براي مرحله دوم موسيقيدانان برتر كشورهاي ارمنستان، ايتاليا، هند، ژاپن، تركيه، كره، پاكستان و آمريكا را انتخاب كرده و گرد هم آورد و آنسامبل بزرگ جاده ابريشم تشكيل شد.
در حال حاضر اين گروه ديگر تنها يك گروه نيست، بلكه به يك سازمان تبديل شده كه اعضاي آن در مجامع بينالمللي سخنراني ميكنند، Workshop و توركنسرت برگزار ميكنند، و در مدارس و دانشگاهها كنسرتهاي پژوهشي همراه با سخنراني ترتيب ميدهند.
از كشور ايران سه موسيقيدان برجسته اعضاي ثابت آنسامبل جاده ابريشم ميباشند كه عبارتند از: كيهــــــــان كلهر (كمانچه)،سيامك آقايي (سنتور) و سيامك جهانگيري (ني).
كيهان كلهر نوازنده ارزشمند "كمانچه" و يكي از آهنگسازان پروژه جاده ابريشم ميباشد، كلهر تاكنون سهبار به خاطر آلبومهاي غزل4، فرياد و بي تو به سر نميشود كانديد دريافت جايزه گرمي شدهاست.آخرين كار منتشر شده از ايشان در ايران آلبوم موسيقي فيلم جاده ابريشم ميباشد كه با همكاري ژائوژيپينگ (آهنگساز ژاپني) ساخته شدهاست.
سيامك آقايي نوازنده جوان و تواناي "سنتور" ديگر عضو آنسامبل جاده ابريشم ميباشد كه نوازندگي سنتور را از 8 سالگي آغاز كرده و از محضر اساتيدي چون مشكاتيان، كياني، لطفي و ... بهره بردهاست. وي تا كنون كنسرتهاي بسياري را سرتاسر نقاط دنيا برگزار كرده است، همچنين در جهت معرفي و شناساندن رديف موسيقي دستگاهي ايران، مَستر كلاسهاي متعددي را براي دانشجويان دوره دكتراي اتنوموزيكولوژي دانشگاههاي هاروارد، UCLA و بركلي برگزار نمودهاست. در ايران نيز به زودي DVD كنسرت سنتورنوازان به سرپرستي سيامك آقايي منتشر ميگردد.
سيامك جهانگيري نوازنده جوان و برجسته "ني" نيز عضو ديگر آنسامبل جاده ابريشم ميباشد كه نواختن ني را از 12 سالگي آغاز كرده و از محضر اساتيدي چون كيانينژاد و افشارنيا بهره بردهاست. وي نيز به همراه آنسامبل جاده ابريشم كنسرتها و Workshopهاي متعددي را در نقاط مختلف دنيا برگزار كردهاست. در ايران نيز آلبومهاي سور و سوگ، شيونگ و در خيال كُپاچينهاي البرز به آهنگسازي اين موسيقيدان توانا منتشر شدهاست.
پروژه بزرگ جاده ابريشم در ژانويه 2007 تمركز بر موسيقي ايران و موسيقيدانان ايراني را در دستور كار خود داشتهاست كه به زودي گزارشي از عملكرد اعضاي ايراني آنسامبل جاده ابريشم در اين برنامه، كه در شيكاگو برگزار شدهاست، تهيه و ارائه خواهد شد.
