قسمت هایی از رنگ شهر آشوب از با اجرای استاد مجید کیانی

دانلود کنید (تصویری)

 آنچه در زیر می خوانید اثری است از آقای فریدون مشیری.

 صبح است

درباره ردیف میرزا عبدالله و استاد مجید کیانی:

بسیاری از هنرجویان که قدری ساز بزنند و از مرحله مبتدی گذر کنند به درجه‌ای خواهد رسید که شروع به آموختن ردیف میرزا عبدالله می‌کند. این ردیف یک ردیف جامع سازی است که برای آموزش دستگاه‌ها و گوشه‌ها از آن استفاده می‌شود در اینجا البته موضوع صحبت ما درباره سنتور است و می‌خواهسم در این باره مطالبی ارائه کنیم.

ترتیب ردیف میرزا عبدالله بر اساس شور و آوازها سه‌گاه چهارگاه ماهور همایون و اصفهان راستپنجگاه و نوا است. لازم به توضیح است آنطور که دیده شده عمدتاً اساتید مطالب مقدماتی را به هنرجو تدریس می‌کنند و بعد که اصطلاحاً دستش محکم شد و توانست صدای درستی از ساز درآورد آنگاه به آموزش این ردیف می‌پردازند که البته شاید این زمان چند سال طول بکشد.

شاید معتقد ترین استاد به آموزش ردیف میرزا عبدالله استاد مجید کیانی نوازنده برجسته، محقق و پژوهشگر موسیقی ایران است. ایشان خود دانش آموخته رشته موسیقی از فرانسه و عضو پیوسته فرهنگستان هنر هستند و خود تحصیلات موسیقی سنتی در ساز سنتور را از ابتدا نزد هنرمندانی چون منوچهر صادقی محمد حیدری داریوش صفوت نورعلی برومند عیدالله دوامی و محمد ایرانی مجرد بودند ایشان تأکید خاصی روی نواختن سنتور به شیوه حبیب سماعی بوده و نحوه نواختن حبیب سماعی را از مرحوم نورعلی برومند و دارزیوش صفوت که از شاگردان مرحوم سماعی بودند فراگرفته و با توجه مطالعات و پژوهش‌های خود به آن شیوه حتی شاید توسعه یافته تر و پیشرفته تر اما به همان شیوه می‌نوازد. ایشان خود ردیف میرزا عبدالله را به عنوان ردیفی جامع از مرحوم برومند آموخته و در میانه ده 60 نوار هفت دستگاه موسیقی را که همان ردیف میرزا عبدالله باشد را در 5 کاست منتشر نمود بعدها این ردیف توسط ایشان تجدید چاپ و اجرا مجدد شد که به صورت سی دی و کاست در بازار موجود است. به علاوه ایشان با مشارکت نشر نی و یک بار هم انتشارات دیگری که یادم نیست بخش شور آن را به نت چاپ و به همراه یک نوار به بازار عرضه نمودند که آموزش برای مبتدی به همان شیوه ای است که خود به مبتدی درس می‌دهند انتشار یافته جمله به جمله و مضراب به مضراب. ایشان از ابتدا ردیف را تدریس میکنند و پیش نیازی برای آن توصیه نمیکنند هر مبتدی از اول در کلاس وی ردیف میرزا عبدالله مینوازد.

همچنین جدیدا مبادرت به نشر 4 دی وی دی به قیمت 24000 تومان که اجرای تصویری ردیف است پرداخته که برای آموزش حالت سمعی بصری را دارد و بسیار مفید است.

استاد پشنگ کامکار پرویز مشکاتیان و اردوان کامکار هم ردیف میرزا عبدالله تدریس میکنند.

غیر از نوار و سی دی کیانی محمدرضا رستمیان هم یک سری سی دی به قیمت 9000 تومان (فکر کنم 4 سی دی) میرزا عبدالله را نواخته که توسط چهارباغ منتشر شده من آن را نشنیده ام و از کیفیت و نحوه اجرای آن چیزی نمیدانم.

نت های میرزا عبدالله برای سنتور:

1. مرحوم استاد احد بهجت توسط انتشارات ماهور کل ردیف را به نت درآورد که در بازار موجود است.
2. استاد پشنگ کامکار توسط انتشارات هستان
3. ردیف میرزا عبدالله توسط انتشارات ماهور توسط شهاب منا بر اساس نواخت استاد مجید کیانی با مقدمه استاد کیانی

این هم قطعه تصویری رنگ فرح همایون با اجرای مجید کیانی که در سایت سیاه مشق هست:

برای دانلود اینجا کلیک کنید

كليك كنيد ...

قطعه 1

قطعه 2

قطعه 3

قطعه 4

قطعه 5

قطعه 6

قطعه 7

قطعه 8

قطعه 9

قطعه 10

قطعه 11

قطعه 12

قطعه 13

قطعه 14

قطعه 15

قطعه 16

قطعه 17

این یکی از اساسی ترین سئوالاتی است که هر خریدار سنتور در هر سطحی با آن مواجه است.

واقعاً یک سنتور خوب چه خصایصی باید داشته باشد؟

اولین چیزی که به آن نگاه میشود قیمت آن است. قیمت در ساز هیچ ضابطه ای ندارد. حتی بهترین سازهای موجود از نظر هزینه ساخت و چوب و سیم و جعبه هیچ تطابقی با قیمتی که اعلام میشود ندارد بعضا حتی تا چندین ده برابر بین هزینه ساخت که بعضا به شکل سری سازی ساخته می شود با قیمت فروش تفاوت است. البته این ملاک درستی برای سنجش نیست چرا که مهارت و هنر استاد سازنده خود قیمتی گزاف دارد که با پول اصلا قابل محاسبه نیست.

من سازنده ای را میشناسم که قیمت گذاری ساز خود را به اساتید واگذار می کرد. یادم هست ایشان در سال 81 سازهایش را از دم 300 هزارتومان می فروخت که من یکی خریدم و مدتی بعد استاد اردوان کامکار به او گفته بود قیمت سازش را افزایش دهد. اخیرا شنیدم سازهایش حدود یک میلیون بفروش میرساند. سازی که من گرفتم از نظر ساخت عالی بود همه اجزای ساز با ظرافت ساخته و پرداخته شده بود گوشیها به دقت در جای خود قرار گرقته بود همگی یکسان و یکنواخت از صدای سازهم کاملاً معلوم بود که پل گذاری خوب انجام شده فقط قدری طول کشید که ساز کوک را خوب نگهدارد که من را قدری به زحمت انداخت. اما در جمع خوب بود و خیلی بیش از قیمتش می‌ا‌رزید البته این را هم بگویم بعضی سازها با مضراب لخت صدای زیبایی نمیدهند و اصطلاحاً صدا قاطی می‌شود. که این ساز کمی این حالت را داشت من هم که خودم 70٪ با مضراب لخت میزنم. در این کنار اگر به سازهای سازندگان شهیری چون مرحو استاد ناظمی، عارفی، سرخوش، میثاقیان، وظیفه دوست که من 2 سال در هنرستان موسیقی و منزل ایشان افتخار شاگردی ایشان را داشتم و توضیحاتی درباره ایشان میدهم،  استاد داریوش سالاری استاد رضائی (یزد) نگاه کنیم هر یک خصیصه خود را دارند.

میگویند در عشق باید مجتهد بود نه مقلد استاد ناظمی که تکلیفش روشن است و همه داستانش را می دانند. ایشان خود مجتهد بود و فنون کار را بیشتر خود کشف کرد که البته بر مبنای راهنمائی‌های حبیب سماعی بود. مانند استاد قنبری مهر که خود به تکنیک خاصی دسته یافته بود و البته در این بین از راهنمائی های امثال استاد پایور هم بی بهره نبود داستان ویلن مشهورش را که منوهین را شگفت زده کرده بود را همه میدانند. من این توفیق را داشته ام که مدتی با ساز ناظمی بنوازم البته نه پولش را داشتم و نه گیرم می‌آمد این قضیه یک اتفاق بود که وقتی در سال 71 خدمت استاد کیانی و بعدا شاگرد ایشان آقای سعدی نژاد در موسسه ساز نوروز خیابان حقوقی طبقه چهارم (طبقه بالای دفتر موسسه ماهور) ردیف میرزا عبدالله میزدم صدای ساز طوری بود که حتی کسی هم که یک ماه است ساز میزند تشخیص میدهد روی یک ساز درجه یک میزند و این لطف استاد کیانی بود که به شاگردان اجازه داده بود روی چنین سازی تمرین کنند جالب این که خود استاد این ساز را به نسبت دیگر سازهای ناظمی بهتر از متوسط ارزیابی می‌کرد. غیر از ناظمی استاد سالاری هم خود مبتکری عجیب است که درباره اول چند سطر جلوتر مینویسم. از ساز و خود استاد وظیفه دوست بگویم که از نزدیک با ایشان آشنا هستم. من سال 69 در کلاسهای آزاد هنرستان موسیقی خدمت ایشان رسیدم و دو سال خدمتشان ساز زدم ایشان خود از شاگردان استاد پشنگ کامکار بودند نواری هم دارند که اصفهان چپ زده اند و یک چهار مضراب عجیب و غریب دارد که خود ایشان ساخته در عین زیبایی زدنش خیلی سخت است. ساز سازی را هم شروع کردند که مدتها پیش استاد ناظمی کار کردند و در نهایت تبدیل به یک سازنده طراز اول شدند سازهای وی ضمن حفظ تکنیک ساخت ناظمی از صدا دهی خوبی برخوردارند که نوازنده را برسر ذوق می آورند. استاد رضائی هم که در یزد تشریف دارند خود مدتها شاگرد ناظمی بودند و حتی یک نوازنده  ماهر ممکن است نتواند تفاوت بین ساز ایشان و ساز ناظمی را تشخیص دهد. می توانید به سایت ایشان مراجعه کنید :

 www.rezaee-santour.com

اما در مورد استاد سالاری من ایشان را از سال 69 میشناسم که در نارمک کارگاه ساز سازی داشتند البته هنوز هم همان نارمک هستند اما در کارگاهی دیگر. من قدری در مورد استاد سالاری مینویسم البته چون با ایشان بیشتر اشنا هستم و بارها به کارگاهشان رفتم و ایشان هم مثل خود من در هند درس خوانده‌اند. سالاری رشته فیزیک صوت خوانده و بقول ما مهندس آکوستیک است از سوی دیگر با نوازندگی سنتور، سنتور هندی، سیتار، طبلا و سه‌تار تا آنجا که من خبر دارم آشنایی کامل دارد خصوصا در سیتار شاگرد راوی شانکار استاد شهیر هندی و خبر دارم با شرما استاد سنتور هندی که من سال 2001 کنسرت شرما و بسم الله خان را در هند رفتم دوستی نزدیک دارد.

ایشان در سازسازی  سنتور سازندگان دیگر را آنالیز کردند و حتی در ساختمان ساز قدری تغیر دادند و ابعاد متفاوتی را بدست آوردند که باعث شده کوک ساز دیر در برود یکی از سازهای استاد را من در تابستان چندسال پیش بردم شمال دیدم کوک در نکرده بطوری که باورم نمیشد که اینطور باشد آخر به این نتیجه رسیدم که گوش من خراب شده اما هرکی ساز داردید تأیید کرد که کوکش درست است نمیدانم چرا کوک در نمیکرد؟ ایشان درپی این هستند که مشکلات سنتور را حل کنند. و از سویی ابتکاراتی هم دارند که جالب است مثل آن سنتور دوطرفه مشهور که من با آن زده ام خیلی عجیب بود آن روز یک طرف ماهور بود سوی دیگر چهارگاه.  سنتور بیسکویتی هم ساخت ایشان است که علیرغم اسمش که نشان از نازکتر بودن آن دارد صدا دهی خوبی داشت. دستگاهی هم بود که روی سنتور نصب میشد مانند ویلن که پیچ رگلاژ دارد ربع پرده ها را میشد سریع عوض کرد نفهمیدم عاقبت آن چه شد فقط دیده بودم با آن ساز نزده بودم.

خیلی از موضوع اصلی دور شدم نتیجه این که  برای خرید یک سنتور باید قبل از هر چیزی به جنبه ظاهری و نجاری آن توجه داشت یک ساز با نجاری و پرداخت ضعیف که کلاف آن کج باشد یا دور سوراخ سیم گیر  یا گوشی‌های آن ترک باشد و یا هنگام کوک سیم گوشی را بچرخاند و یا سیم درست تابیده نشده باشد (بهتر است دوسیم به هم تابیده شوند نه این یکی دور دیگری) قطعاً صدای خوبی ندارد. حتما ساز را از روی دو کلاف روی میز شیشه ای قرار دهید تا طراز بودن آن را مطمئن شوید و از روی صفحه زیرین روز میز شیشه‌ای تاکید میکنم شیشه ای بگذارید و به شکل الاکلنگی حرکت دهید تا مطمئن باشید شکم نداده و صاف است اگر این مطالب رعایت شده باشد تازه باید وارد مبحث صدا دهی شده تناسب بلندی صدا خرک های با لا پائین و وسط را دقت کنید توجه کنید خصوصا خرک هشتم تقه نداشته باشد و پشت خرک ها اصطلاحا کر نباشد و صدا به وضوح از آن شنیده شود و تازه در این مرحله بهتر است از یک استاد و یا کسی که خوب وارد است مشورت بگیرید. پیشنهاد میکنم ساز را از سازنده بگیرید و به خرید مضراب و نمد و سیم از فروشندگان سطح شهر اکتفا کنید که هم از نظر قیمت به نفع شماست هم این که با یک استاد آشنا میشوید و معامله میکنید نه یک فروشگاه که ساز استاد سالاری که 200 هزارتومن سال 75 به کسی داده بود را 500 هزارتومن در حوالی وزارت ارشاد به خود ایشان قیمت دهند.

این توضیح را هم در جمله آخر بدهم که من الآن ساز سالاری ندارم و فقط یک لاکوک ساخت آقای کفاش زاده در اصفهان سال 71 دارم که ساز کم نظیری است و البته داستان جالبی دارد که چگونه بدست من رسید که گفتنش اینجا مایه اطاله کلام بیشتر است.